Η Αγία Ορθόδοξος Εκκλησία, ως στύλος και εδραίωμα της αληθείας, τιμά σήμερα με βαθύ σεβασμό και πνευματική αγαλλίαση τη μνήμη ενός εκ των μεγίστων Πατέρων και Διδασκάλων της, του Αγίου Αθανασίου του Μεγάλου, του ακαταμάχητου υπερασπιστή της Ορθοδόξου Πίστεως και του φωτεινού κήρυκα της θεότητος του Υιού και Λόγου του Θεού.
Ο Άγιος Αθανάσιος έζησε και έδρασε σε εποχή σφοδρών δογματικών ζυμώσεων, όταν η αίρεση του Αρείου απειλούσε να αλλοιώσει το ίδιο το μυστήριο της σωτηρίας.
Διότι, αν ο Χριστός δεν είναι αληθινός Θεός, «ὁμοούσιος τῷ Πατρί», τότε η σωτηρία του ανθρώπου καθίσταται αδύνατη.
Ο Άγιος, νεότατος ακόμη διάκονος, διακρίθηκε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νικαίας ως άριστος θεολόγος και ομολογητής, καταθέτοντας όχι απλώς λόγο ανθρώπινης σοφίας, αλλά εμπειρία εκκλησιαστικής αλήθειας.
Θεολογικά, ο Άγιος Αθανάσιος υπήρξε ο κατ’ εξοχήν θεολόγος της Ενανθρωπήσεως.
Στο αθάνατο έργο του «Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου» συνοψίζεται η καρδιά της ορθόδοξης πίστης: «Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν». Η σωτηρία δεν είναι ηθική βελτίωση, αλλά υπαρξιακή ανακαίνιση· δεν είναι απλή συγχώρηση, αλλά συμμετοχή στη ζωή του Θεού.
Αυτή η δωρεά καθίσταται δυνατή μόνο επειδή ο Χριστός είναι τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος.
Ο βίος του Αγίου Αθανασίου σφραγίστηκε από διωγμούς, εξορίες και συκοφαντίες.
Πέντε φορές εξορίστηκε, όχι για πολιτικά αίτια, αλλά για την αλήθεια της Εκκλησίας.
Όμως, ουδέποτε συμβιβάστηκε, ουδέποτε σιώπησε.
Το ιστορικό «Αθανάσιος κατά κόσμον» δεν αποτελεί έκφραση πείσματος, αλλά μαρτυρία εκκλησιαστικής συνειδήσεως: όταν η αλήθεια απειλείται, η σιωπή δεν είναι ειρήνη, αλλά προδοσία.
Παράλληλα, ο Άγιος Αθανάσιος δεν υπήρξε μόνο μέγας δογματικός θεολόγος, αλλά και πατέρας πνευματικός.
Με τη Βιογραφία του Αγίου Αντωνίου, ανέδειξε τον μοναχισμό ως έμπρακτη θεολογία, ως βίωμα της πίστεως.
Έτσι, η δογματική αλήθεια και η ασκητική ζωή ενώνονται αδιάσπαστα, φανερώνοντας ότι η ορθή πίστη γεννά ορθή ζωή.
1Στη σύγχρονη εποχή της σχετικοποιήσεως της αλήθειας και της εκκοσμικεύσεως της πίστεως, ο Άγιος Αθανάσιος προβάλλει ως προφητική μορφή.
Μας καλεί να διαφυλάξουμε την πίστη όχι ως ιδεολογία, αλλά ως ζωή· όχι ως ιστορικό κατάλοιπο, αλλά ως σωτήριο γεγονός.
Να ομολογούμε τον Χριστό όχι μόνο με τα χείλη, αλλά με ολόκληρη την ύπαρξή μας.
Ας επικαλεστούμε, λοιπόν, τις πρεσβείες του Αγίου Αθανασίου του Μεγάλου, ώστε να μας χαρίσει σταθερότητα στην πίστη, διάκριση στη Θεολογία και ανδρεία στην ομολογία, για να δοξάζουμε αληθινά τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, την μία Θεότητα και μία Βασιλεία.
Πρεσβείαις τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἀθανασίου τοῦ Μεγάλου, Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς. Ἀμήν.
